We Promise We are Coming Very Soon!

we are working very hard, stay connected!

Copyright © LY HƯƠNG | Published By Gooyaabi Templates

Nhạc đấu tranh

Facebook

Blog Archive

Bài Lưu trữ

Recent Posts

Labels

Translate

BTemplates.com

Recent in Sports

Blogroll

About

Featured

Quốc Ca Việt Nam

Wednesday, 1 January 2014

Việt Dũng: Giấc mơ Trăng và Đá

Giấc Mơ Trăng Và Đá

Tâm tình người nghệ sỹ tài hoa được tiểu-thuyết-hóa trong tuyển tập truyện ngắn Gió Sông Hồng do nhà xuất bản Thế Giới ấn hành, tháng 5 năm 1992. Typography: Vũ Hoàng Anh & Việt Dzũng. Trình bày bìa: Việt Dzũng.

Hôm nay đọc lại, thay lời tạm biệt người bạn, người em, nơi Cõi Tạm này. LLN



-------

Trong tôi, sự quyến rũ về Trăng và Đá đến từ trí tưởng lãng mạn qua những huyền thoại dã sử. Hình ảnh những tráng sỹ nhung y gọn ghẽ ngồi mài kiếm dưới trăng, nung nấu ý chí can trường và sẵn sàng nhảy lên lưng chiến mã, lao vào bóng đêm mịt mùng để hoàn thành sứ mạng bí mật, là những giấc mơ rực rỡ, chan hòa suốt tuổi thơ tôi. Ngay cả sau cơn sốt định mệnh làm tê liệt đôi chân mà giấc mơ tráng sỹ mài kiếm dưới trăng vẫn còn tức tưởi. Giấc mơ đó đậm nét đến nỗi mọi ước muốn nào đẹp đẽ, tôi đều gọi chung là “Giấc mơ trăng và đá”. Thậm chí, đôi lúc tôi cảm thấy sự tan vỡ về giấc mơ huyền thoai kia đã làm tôi đau đớn hơn cả những thiệt thòi, cô độc mà một cậu bé bẩy tuổi phải chịu khi ngồi trên xe lăn, nhìn đám bạn cùng tuổi vui chơi nhảy nhót.

Ngày đó, tôi chưa ý thức đủ những bất hạnh lớn lao khi đôi chân không còn giúp ích gì cho những phần thân thể khác. Tôi chỉ buồn vì không theo các bạn chạy nhảy, nô đùa được nữa. Tôi cũng không thấy được ánh mắt thương hại của những người xung quanh.

Nhưng năm tháng trôi qua, chiếc xe lăn và cặp nạng gỗ gần gũi với tôi hơn cả cha mẹ, anh chị em, càng gần hơn bạn bè, quyến thuộc Tôi tự tách rời tới một cõi riêng lúc nào không hay. Nỗi đau buồn không lối thoát lăn tròn trong cõi lòng trống trải như những viên đá cuội lạnh lẽo, vô hồn. Những viên đá bất lực chờ cơn giông bão cuốn lăn theo sườn núi, rơi xuống thác ghềnh, trôi ra sông rộng... Tôi nghe thấy bao nhiêu là âm thanh sống động trên đường đi của đá; những âm thanh lúc khẩn thiết, khi reo vui, lúc trầm mặc đợi chờ, khi chan hòa hoan lạc....

Âm thanh ám ảnh tôi không ngừng.

Tôi tìm mua sách nhạc về, tự học và dành hầu hết thì giờ với cây đàn guitar. Một ngày của đứa trẻ tật nguyền có quá nhiều thì giờ rảnh rỗi để học những điều muốn học. Những ngón tay tôi quá nhỏ so với phím đàn, nhưng có hề gì! Giòng âm thanh cuồn cuộn trong tâm hồn tôi là sức mạnh vũ bão, bật ra mười đầu ngón rớm máu. Những buồn tủi, uất nghẹn từ những đường gân rũ liệt ở đôi chân theo âm thanh man rợ, vỡ ra trên từng sợi giây đàn....

- Vũ Thanh! Vũ Thanh! Con đàn cái gì vậy? Giây đàn đứt rồi kìa! Trời! Tay con chảy máu nữa!

Mẹ tôi chạy lại, giằng cây đàn, quăng xuống đất. Mẹ cầm hai bàn tay tôi rớm máu và nhìn tôi bằng đôi mắt đẫm lệ.

Tôi như người vừa tỉnh cơn mơ, nhìn xuống đôi tay mình, nhìn giòng nước mắt mẹ hiền, tôi cảm thấy, không chỉ đôi chân mình rũ liệt mà toàn thân tôi như đều đã rũ liệt theo...

Tôi ngã vào lòng mẹ, khóc như con gái.

Từ hôm đó, tôi khám phá ra nguồn an ủi vô biên là chuyện trò với chính mình bằng thế giới trầm bổng của âm thanh.

Lạ lùng thay, tôi truyền đạt dễ dàng những cảm nghĩ, những rung động của mình xuống đôi tay rồi bật ra trên sáu sợi giây đàn. Ngồi trên xe lăn, trong phòng học, ôm cây đàn guitar trong tay, tôi say sưa hát. Không, phải diễn giải cho đúng là tôi say sưa NÓI-BẰNG-NHẠC, mà sáu sợi giây đàn đã cùng tôi hòa hợp thành âm thanh trầm bổng. Tôi NÓI về tuổi thơ mình bất hạnh, NÓI về niềm khát khao của cánh chim trời được vỗ cánh tung bay, NÓI về những giòng nước mắt không thể chảy khi niềm đau đã tới tột cùng nhức buốt.

Tôi nói dễ dàng, nói miên man, và những ngón tay tôi chạy trên giây đàn, bật lên những cung tơ....

Tôi đang viết nhạc mà tôi không biết! Tôi đang mượn âm thanh ghi lại cảm nghĩ mình mà tôi không hay! Tôi ngạc nhiên thấy cha mẹ quan tâm về những trường canh ghi vội trên khuông nhạc. Tôi còn nghe thấy loáng thoáng, đôi lần, cha mẹ nói với nhau về những thiên khiếu tiềm tàng nơi đứa con trai tật nguyền.

Một buổi chiều, chống nạng đứng ở cuối vườn, tôi bỗng nghe một tiếng chim kêu thảng thốt lạ thường; rồi bất ngờ, một con chim cu đất bay loạng quạng, té nhào xuống bên luống cải. Tôi khập khễnh đôi nạng tới thì con chim sợ hãi chúi mình vào lá rau. Nó không còn bay được nữa. Chắc hẳn nó đã gẫy chân? Hay nó quá non nớt, chưa bay xa được?

Tôi buông nạng, ngồi bệt trên nền đất, vừa quơ tay tìm nó, vừa vỗ về: “Không sao! không sao! để ta băng bó cho”.

Tôi bắt được nó không khó. Nó run bần bật trong tay tôi. Nhìn mỏ nó, tôi biết không phải nó quá non mà là đã quá già. Đôi mắt bé tí của nó như có một lớp màng đục che phủ. Nó đã mù rồi chăng? Tội nghiệp! con chim quá già không còn bay nổi, đành ngã nhào xuống đất chờ chết!

Tôi còn lúng túng ôm nó trong tay thì đã nghe thấy tiếng con chim cu đất khác trên cành cây bã đậu trước nhà như đang thảm thiết khóc bạn. Một lát, nó bay đảo vòng khu vườn sau, nơi nó biết chim bạn vừa ngã xuống. Nhiều lần như thế, rồi nó vỗ cánh bay đi. Tôi nghĩ, nó đã bỏ cuộc.

Ủ con chim thương tích trong vạt áo, tôi mong hơi ấm giúp nó hồi tỉnh nhưng thân thể nhỏ bé của nó bỗng giật từng hồi. Tôi biết nó sắp chết. Tiếng kêu thảm thiết của loài cu đất chợt vang động trên cao, Thì ra, con chim mất bạn bay đi gọi đồng loại tới cứu. Chúng bay rợp cả khu vườn, vừa bay, vừa kêu thương. Trong tay tôi, con chim già đã hóa kiếp! Nước mắt tôi chợt ứa ra. Tôi cũng khóc theo bầy chim trên cây, cùng với chúng, tiễn đưa một linh hồn.

Sau đó, tôi bỏ xác chim vào một hộp giấy nhỏ rồi hì hục đào đất bên gốc hồng, định sẽ chôn nó, Nhưng phút giây, mắt tôi đang nhìn chiếc hộp giấy nhỏ, bỗng không còn hộp giấy mà chợt biến thành chiếc quan tài! Bên trong đó không phải xác chim mà là xác đứa trẻ bị tê liệt đôi chân!!!

Không! tôi không muốn khi chết, tấm thân tàn tật này sẽ phải vùi sâu dưới lòng đất. Tôi cũng thù hận đôi chân vô dụng này, ngay cả khi chết đi tôi vẫn chưa rời bỏ nó được sao?!?! Không! khi chết, tôi muốn được đốt tan thành tro bụi, thoát kiếp tật nguyền, cho tôi hóa thân thành trăng và đá. Ôi! Trăng và Đá, giấc mơ thiên thần tuổi nhỏ giờ trở thành định mệnh khốc liệt trong tôi.

Lửa cháy từ hộp giấy, bén vào lá khô, lan tới đống củi mục. Lửa reo vui như thiên thần, lửa sôi sục vạc dầu hỏa ngục...

- Cháy! Cháy! Trời ơi, Vũ Thanh!

Tiếng mẹ tôi gọi giật, tiếng các em tôi lao xao rồi vòng tay cứng rắn của cha nâng bổng tôi lên. Nước từ bốn phía tạt vào góc vườn hồng ướt đẫm.

- Con làm gì ngoài đó, hả? hả? Tại sao lửa cháy rực trước mặt mà con vẫn ngồi yên?

- Con đốt xác chim. Con giúp nó được thành tro bụi.

Cha tôi giận dữ, quát to:

- Trời! Chính con làm lửa cháy hả? Nếu em con không thấy khói bốc để cả nhà chạy kịp ra thì con biết điều gì sẽ xảy ra không? Đốt xác chim? Thật quái đản! Sao con không sống bình thường được hả?

Tôi ngước nhìn cha. Hình như có những giòng phún thạch đang chảy rần rần trong máu tôi, chảy ào ạt, sôi sục về tim, dồn lên não bộ, chực chờ phun lửa!

Có lẽ cha tôi biết đã nói lỡ lời. Đôi mắt người dịu xuống, nhưng đã trễ. Âm thanh câu nói “Sao con không sống bình thường được hả?” như những nhát búa tàn nhẫn đập liên hồi trên vết thương mưng mủ. Tôi gào lên:

- Sống bình thường, tốt quá! nhưng làm sao? làm sao tôi sống được bình thường? Giúp tôi đi! các người giúp tôi đi! Bảo đôi chân rũ liệt này đứng dậy, bước đi đi! rồi tôi sẽ sống bình thường. Nào! Đôi chân đứng dậy coi!

Tôi chống tay, vùng lên! Đôi chân khốn khổ gập xuống như tầu lá. Tôi lăn tròn trên nền gạch, Mẹ tôi bật khóc, nhào tới, nhưng tôi trừng mắt, lạnh lùng:

- Đừng, đừng thương hại. Cả nhà hãy để tôi yên.

Phút giây đó, dường như toàn thân tôi biểu lộ sự quyết liệt tột cùng. Mọi người lặng lẽ quay vào nhà.


MC Việt Dzũng trong buổi ra mắt tuyển tập Gió Sông Hồng tháng 8-1992. Việt Dzũng tay đang cầm sách này.

Tôi chống nạng, về phòng, và ngồi lặng suốt buổi chiều cho tới khi căn phòng tràn ngập bóng tối thì bất chợt tôi cảm thấy như hồn mình bỗng lung linh ánh sáng huyền ảo của trăng sao. Tôi với tay, lấy cây đàn, bấm bâng quơ vài âm thanh rời rạc. Âm thể ngũ cung buông rơi lãng đãng quanh phòng mà bóng tối đang vỗ về một hồn-thơ-kẻ-lạ. Không phải là tôi nữa vì tôi chưa bao giờ làm thơ. Vậy mà, tôi đang nghe thấy giòng thơ tuôn chảy trong hồn. Làm sao tôi bắt kịp cảm xúc này? Làm sao tôi ghi kịp? Làm sao tôi giữ lại được đây? Mười ngón tay tôi run rẩy, quấn quýt trên sáu sợi giây đàn. Và âm thể ngũ cung đưa tôi tìm gặp hồn thơ. Tôi nghe thấy mình hát lao xao theo nỗi bi thương của cánh chim lẻ bạn, hay chính là sự chia biệt theo lẽ hợp tan của nhân thế:

“Lửa cuồng tim tháng Hạ
Gọi tên người năm xưa
Chỉ ta, cùng cõi lạ
Chờ hoài nắng trong mưa
Chỉ ta, cùng cõi nhớ
Một góc trời rưng rưng
Áo xiêm ai thuở nọ
Còn ngát dậy trầm hương
Chỉ ta, cùng cõi vắng
Vết đau hằn trăm năm
Tóc xanh từng sợi bạc
Suối cạn giòng ăn năn
Chỉ ta, cùng cõi khuất
Sương khói mờ chân mây
Quẩn quanh đời vô ngã
Tri kỷ bình rượu cay
Chỉ ta, cùng cõi chết
Đốm lửa hồng que diêm
Cành khô dăm nhánh gẫy
Chút tro than vô tình...” (*)

Một trăm hai chục trường canh ghi vội từ hồn thơ chợt tới, không sửa chữa, không dũa gọt; khi đàn và hát lên, tôi biết được một điều. Đó là niềm tự tin mãnh liệt, RẰNG TÔI SẼ ĐỨNG DẬY ĐƯỢC Tôi đứng dậy, không bằng đôi chân mà bằng ý chí quyết đi tìm lại giấc mơ Trăng và Đá, giấc mơ thiên thần tuổi thơ đã vỡ vụn theo số phận tật nguyền!

Có phải định mệnh đã dành cho tôi một con đường, như đã dành cho quê hương tôi khúc quanh nghiệt ngã nơi cuối Tháng Tư Đen, để tôi góp phần mọn mình, ghi lại những trang thống hận.

Rời quê trên chiếc ghe nhỏ, tôi đã biết đêm và bão tố, biển cả và đói lạnh, nỗi chết và oan khiên. Là nhân chứng, tôi ôm đàn, chống nạng tới những nơi có đồng bào tôi trôi giạt về. Bằng âm nhạc, tôi nói với thế giới về người Việt Nam vượt biển tìm tự do:

“Đêm nằm nghe bão tố
Tan tác mảnh lòng đau
Sóng cuồng điên phẫn nộ
Xác con giạt về đâu?
Đêm nằm nghe dao nhọn
Rạch nát cùng châu thân
Vết nhơ hằn tủi nhục
Hoen ố đời đoan trinh!
Đêm nằm nghe bóng tối
Dầy đặc nẻo tương lai
Đêm nằm chờ thế giới
Gửi tặng cỗ quan tài!” (*)

Bằng âm nhạc, tôi hát cho những người tù trên quê hương:

“Từ Trảng Bom, Trảng Lớn
Qua An Dưỡng, Hàm Tân
Thanh Phong, Ca Yên Hạ
Sống, chết đã bao lần
Đòn thù, hằn tơi tả
Huyết thổ từng bụm tươi
Xương gẫy dăm ba đốt
Da thịt ghẻ tanh hôi...” (*)

Bằng âm nhạc, tôi nói với người bản xứ về một địa ngục bên kia bán cầu. Đó là quê hương tôi sau cơn hồng thủy:

“Từng ngày, dân chết đói
Từng ngày, tù chết oan
Từng ngày, người ra biển
Từng ngày, tình ly tan...” (*)

Tôi có mặt với cụ già, với sinh viên, với những người còn nuôi dưỡng tình yêu Quê Hương, Dân Tộc để kêu gọi:

“Người đi thôi,
Người đi thôi,
Kìa những lực tàn vẫy gọi
Máu đã loang hồng biển khơi
Mạn thuyền vỡ nát,
Bập bềnh muôn xác nổi trôi
Người đi thôi,
Người đi thôi
Quê nhà xa thẳm
Mẹ chờ trong bóng chiều rơi
Một nắng hai sương
Ruộng cằn sỏi đá
Lúa ngô không mọc, hoa cỏ nào tươi
Đất mẹ đầm đìa nước mắt mồ hôi...” (*)

Bằng âm nhạc, tôi cũng hát lên nỗi thất vọng trước sự hắt hủi, lạnh lùng của thế giới tự do đối với những đồng bào trôi giạt tới sau lệnh đóng cửa trại tỵ nạn. Nào là em bé:

“Cha vùi thây chốn rừng thiêng
Bọn cuồng dâm hại mẹ hiền ngoài khơi
Em bơ vơ giạt xứ người
Chúa ơi! Phật hỡi! Lượng trời ở đâu?” (*)

Nào là cụ già:

“Lìa quê vì khát tự do
Quyết không mang nhục ấm-no-ăn-mày
Chỉ mong khi hiến thân này
Thắp lên được ánh lửa gầy trong đêm” (*)

Nào là trại giam, trại cấm:

“Cùng trên trái đất loài người
Nơi sang tột đỉnh, nơi rơi vực lầy
Rúc chui hang hốc đọa đầy
Ai rao giảng thế kỷ này văn minh???” (*)

Mười sáu năm, tôi tự nguyện làm nhân chứng về những bất hạnh triền miên của dân tộc mình. Dù muốn nhận hay không, tôi đã được đồng bào thương mến gọi là “Nghệ sỹ”. Nghệ sỹ có nhiều địa hạt, tùy ở cơ duyên. Tôi là người nghệ sỹ được sinh ra để gắn liền với định mệnh của lịch sử, của dân tộc. Nếu hiểu cho như thế, hẳn khán thính giả của tôi đã nhiều phần không còn thắc mắc là “Sao nhạc Vũ Thanh thiếu chất thơ mộng, ngọt ngào mà chỉ chất chứa đau thương, uất nghẹn”. Lại càng không ai biết, từ lâu, tôi giữ cho mình một niềm riêng, rất riêng. Đó là đôi mắt của cô bé có gương mặt búp bê Nhật Bản. Tôi thấy cô bé thấp thoáng ở hầu hết các buổi tổ chức có tính cách xã hội, đặc biệt là vấn đề tranh đấu cho nhân quyền ở Việt Nam. Cô bé làm phóng viên bán thời gian cho một vài tờ báo. Cô chụp hình phóng sự, viết bài tường thuật những buổi tham dự. Có lần, tình cờ gặp cô sau hậu trường, cô nói:

- Lần nào nhìn anh Vũ Thanh đứng hát trên sân khấu em cũng muốn khóc.

Giọng cô chân thực, vậy mà tôi suýt nói “Sao vậy? Tại thấy tôi tật nguyền, tội nghiệp quá hả?” Nhưng tôi đã kịp giữ lại. Tôi giận mình vô cùng. Từ lâu, tôi đã vượt qua được mặc cảm tàn tật với mọi người, sao với cô bé, tôi lại để cho mình tủi thân như thế? Tôi ngượng ngùng khi biết mình hay ra vẻ tình cờ ghé tới các tòa báo, nơi cô làm việc, nhưng tới nơi thì lại mong đừng gặp. Điều gì đó, đang xôn xao trong trái tim hai mươi chín tuổi; nhưng lý trí cứng cỏi dập tắt ngay chút mơ mộng chưa nhen nhúm. Lý trí bảo tôi rằng, đừng nhầm lẫn giữa tình yêu và ngưỡng mộ, nhất là với phái nữ, Tôi biết thế, nhưng đôi mắt trong sáng và gương mặt búp bê của cô bé vẫn không buông tha,

Một lần, không hiểu các hội đoàn mời tôi tới buổi họp báo này để làm gì vì chương trình không thấy ghi có phần văn nghệ. Nhưng quý ban tổ chức, tôi cũng chống nạng tới và ngồi dưới hàng ghế khán giả. Mắt tôi không rời bóng dáng cô bé đeo máy hình, nhấp nhô giữa đám đông. Hình như có lúc cô thấy tôi. Cô giơ máy về phía tôi, bấm, rồi mỉm cười. Trên bục gỗ, chủ tọa đoàn tường trình sự việc về những tổ chức ma, đang lũng đoạn sinh hoạt chung với mục đích làm mất chính nghĩa đi tìm tự do của người Việt hải ngoại. Sau đó, ban tổ chức mời đồng bào hiện diện phát biểu ý kiến.

Thật không ngờ cô bé là người đầu tiên bước lên. Cầm máy vi âm, cô nói ngắn và gẫy gọn:

- Tôi thấy thực xấu hổ cho những kẻ lành lặn mà chỉ bước quanh quẩn trong vòng danh lợi phù du, trong khi có những người tàn tật không ngớt xả thân phục vụ lý tưởng tự do và đã bước những bước sâu đậm vào hồn dân tộc.

Cô bé bước xuống trong tiếng vỗ tay.

Mắt tôi cay quá! Và lòng tôi thổn thức quá!

Tôi có được quyền chủ quan để nghĩ rằng, lời phát biểu vừa rồi cô đã dành phần cuối cho tôi không? Nếu có, thì cô bé đã không chỉ nhìn tôi qua lớp hào quang khán thính giả đã cho tôi, mà chính cô đang thắp ngọn nến nhỏ, khởi từ chính nỗi bất hạnh tối tăm của một kẻ tàn tật.

Người đốt đuốc đi trong đêm không phải là người chỉ đi tìm bạn, mà là đi tìm tri kỷ.

Thơ Nhạc ơi, trái tim đau đớn triền miên của tôi có còn đủ thanh xuân để lại dệt cho mình một giấc mơ Trăng và Đá?

L L N
(*) thơ DT


 http://vietbao.com/D_1-2_2-282_4-218522/

Chào năm mới 2014 và Em đã về trên quê hương yêu dấu!


Đặng Huy Văn (Danlambao) Do cậy con nhà giàu, nên tôi cứ lêu lổng mãi chơi thành ra phải học đi học lại lớp Một tới ba năm. Đầu năm 1953, tôi bước vào lớp Một năm thứ ba thì gặp Diễm Hạnh, một bé gái người công giáo rất xinh xắn kém tôi một tuổi vào học cùng lớp. Mặt bạn ấy nhìn như Đức Mẹ Maria nên nhiều “chàng trai” trong lớp muốn làm thân nhưng bạn ấy không ngờ lại chỉ quí tôi, có thể vì ba bạn ấy cùng làm việc ở xã với chú tôi, nên chúng tôi đã quen nhau từ trước. Mỗi lần tôi ngồi quậy phá trong lớp bị cô giáo đuổi ra ngoài, bạn ấy đều cất sách vở cho tôi, rồi đến cuối buổi lại âu yếm trao lại cho tôi mà không một lời trách móc. Tôi thì vẫn gọi bạn ấy bằng “mày, tao” nhưng trong thâm tâm, tôi rất mến và phục vì bạn ấy đã ngoan lại học giỏi hơn tôi. Chúng tôi cùng học với nhau năm lớp Một rồi đầu năm 1954, cả hai đứa lại cùng lên học lớp Hai với nhau.
Mùa hè năm 1954, vừa học xong học kỳ I của lớp Hai, tôi và bạn ấy lại tham gia cùng đội thiếu niên nhi đồng của xã tập múa hát để chào mừng ngày hòa bình lập lại 20/7/1954 nên thỉnh thoảng tôi phải ở lại ăn cơm trưa tại nhà bạn ấy. Nhà bạn ấy vào loại khá giả. Bạn ấy còn một cậu em trai 7 tuổi nữa tên là Thiện. Ba bạn ấy làm việc ở xã, còn bà mẹ thì giúp việc trong Nhà Thờ. Mỗi lần tôi ở lại ăn cơm thì cả hai chị em đã giành hết thời gian để chăm sóc tôi. Nhưng không ngờ hơn một tháng sau, cả gia đình tôi và gia đình bạn ấy đã gặp phải một sự cố khủng khiếp. Tháng 9/1954 đội Giảm Tô về, mẹ tôi đã bị qui là địa chủ, còn ba bạn ấy thì bị qui là phản động. Tháng 10 năm ấy, nhà mẹ tôi bị trưng thu để thoái tô, còn ba bạn ấy đã bị bắt giam và cả hai đứa chúng tôi đều đã bị đuổi học. Tôi phải đi ở chăn bò để kiếm cơm ăn, nhưng chỉ có người công giáo họ mới thuê, nên tôi đã đi ở ngay tại làng bạn ấy. Ngày ngày, hai đứa lại dong bò lên đồi ngay gần làng cho ăn cỏ và thỉnh thoảng, bạn ấy lại dúi cho tôi vài củ khoai ăn trưa. Và cuối năm 1954, điều khủng khiếp nhất đã ập xuống gia đình bạn ấy. Ba bạn ấy đã bị kết án tử hình vì tội “làm gián điêp” và đã bị xử bắn ngay đầu xã vào một chiều mùa đông giá rét. Cả mẹ và bạn ấy đều phải ra tận nơi xử bắn ba mình để chứng kiến tận mắt. Mẹ tôi và các gia đình địa chủ khác trong xã cũng đều phải đến dự. Khi nghe tiếng súng nổ, mẹ tôi phải ôm chặt người bạn ấy, còn mẹ bạn ấy thì lăn lộn trên mặt đất ướt gần nơi xác ba bạn ấy vừa ngã xuống. Tôi không cầm được nước mắt rồi cùng mẹ tôi cứ ôm chặt lấy bạn ấy, nhưng bạn ấy chỉ bặm môi nấc lên mà không khóc thành tiếng. Mẹ tôi thì ngửa mặt lên như hỏi ông trời, “Sao một người hiền lành lại bị bắn một cách oan uổng như vây?” Tôi nhớ đó là ngày 26 tháng 11 năm Giáp Ngọ, tức ngày 20/12/1954, cách đây tròn 59 năm! Sau khi chôn cất ba được hai tuần, thì ba mẹ con bạn ấy đã theo những người công giáo khác ra Nghệ An để di cư vào Nam. Mồ mả của ba bạn ấy đã được gửi lại cho người bà con trông nom. Lúc chia tay vội vã vào giữa đêm gió mùa đông bắc, tôi chỉ kịp ôm choàng lấy bạn ấy và khóc nấc lên thành tiếng. Từ đó trở đi, tôi không còn tin tức gì về bạn ấy nữa!
Lạ kỳ thay, một tuần trước Nô-en 25/12/2013 này, thấy bạn tôi ở quê gọi điện ra bảo: “Anh Văn ơi, có một bà Việt kiều ở Mỹ về quê, đến chơi nhà tôi nói là muốn gặp anh đấy. Bà ấy nói tên là Diễm Hạnh cùng anh con trai từ Mỹ về để xây mộ cho bố bà ấy đã bị bắn hồi giảm tô, cuối năm 1954, anh ạ! Bà ấy đẹp lắm! Nghe nói bà ấy còn ở nhà xây mộ ba, góp tiền tôn tạo lại Nhà Thờ công giáo nên qua tết một tháng mới đi. Tết này, anh về thăm nhà vẫn còn gặp được, anh ạ”. Tôi bần thần người rồi bỗng giàn giụa nước mắt. Lạy Chúa! Thế mà trời vẫn còn cho hai đứa chúng con còn có dịp gặp lại nhau ư?

Chào năm mới 2014 và em đã về trên quê hương yêu dấu!

(Viết tặng Phan Thị Diễm Hạnh, một người bạn thời thơ ấu) 
Em ơi nhớ chăng?
Thuở hai đứa mình còn ngồi học bên nhau
Anh hay phá quấy nên nhiều lần cô giáo đuổi
Em cất sách vở cho anh, chiều về đưa không nói
Anh cứ tưởng bị em khinh, tim anh bỗng nhói đau!
Vừa xinh đẹp lại ngoan, ai cũng thích em kết bạn bè
Mà em chỉ săn sóc anh, làm cho anh thấy ngượng
Em ơi, anh là một trẻ hư học đúp lên đúp xuống
Đừng chơi với anh, mà các bạn diễu em nghe!
Nhưng thỉnh thoảng em cứ đón anh về nhà ăn trưa
Được ba mẹ em coi như con, mà lòng anh hạnh phúc
Mẹ em bảo, anh phải ngày ngày giúp em trong học tập
Như một lời khuyên răn, cháu phải học giỏi, nghe chưa?
Rồi sáng chủ nhật nào em cũng rủ anh cùng đi lễ nhà thờ
Để nghe hát những bài Thánh Ca, để hiểu về Đức Chúa
Anh được nghe Cha đạo giảng thánh kinh từ ngày đó
Nhiều câu kinh Phúc Âm anh vẫn còn nhớ tới giờ
Rồi một chiều cuối năm, anh dẫn em lên Chùa xã
Em kêu lên, chùa trên đỉnh núi sao linh thiêng kỳ lạ!
Chùa nhà Phật từ bi, đã dạy ta phải biết sống làm người
Khác nào Chúa răn trong Nhà Thờ, phải ngoan đạo, em ơi!
Có một lần em hỏi ba, Chúa Trời và Đức Phật khác gì nào?
Ba bảo, Đức Phật do tu vô lượng kiếp đã thánh Giác Ngộ
Còn Chúa Giê su do được Trời ban Phước Lành mà có
Cả hai đều răn, con người phải biết sống yêu nhau!
Em còn nhớ mùa hè vừa ký xong Hiệp định Genève(*)
Cả lớp Hai của chúng mình, đã cùng nhau vui hát múa
Em như thiên thần nhỏ Nô-en trong đêm Sinh Nhật Chúa
Trên sân khấu chào mừng hòa bình đã trở lại giữa làng quê
Ngày tựu trường lớp Hai học kỳ II đầu tháng Chín đã trở về
Chúng ta lại bên nhau cùng thi đua bước vào năm học mới
Nhưng chưa kịp đón mừng cùng bạn bè vui phấn khởi
Thì một biến cố từ trên trời đã ập xuống thảm thê!
Mẹ anh bị qui sai là địa chủ khi đội Giảm Tô về
Còn ba em đã bị chính quyên gán cho là phản động
Một tháng sau ba em bị bắt giam, nhà anh thì trưng dụng
Hai đứa đều bị đuổi học khỏi trường mà buồn thảm buồn thê!
Ôi khủng khiếp quá ngày chúng đưa ba em ra trường bắn!
Ba còn giơ tay vẫy chào mẹ em và cả hai đứa chúng ta
Mẹ em lăn lộn trên bùn đất khi nghe tràng súng nổ
Thôi! Cả hai đứa mình đâu còn nữa người ba!
Hai tuần sau, mẹ con em di cư làm anh nức nở khóc
Diễm Hạnh ơi! Sao ông trời không thương xót chúng ta?
Hãy dũng cảm lên em, một thiên thần mới vừa tròn 9 tuổi
Đã phải rời bỏ quê hương dấu yêu và nấm đất của người cha!
Em đi rồi, cây trong vườn nhà em cũng như lòng anh khô héo
Anh phải bỏ về bên quê ngoại chăn bò để vợi bớt buồn đau
Em ơi, anh nghĩ giá ông trời cho sống thêm kiếp nữa
Thì xin Người lại cho ta được đi học cùng nhau!
Nay nhận được tin em, lòng anh đã bồi hồi thổn thức
Mẹ em nay ở đâu hay đã cùng số phận các thuyền nhân?
Cậu Thiện em nay ở đâu, hay đã bỏ mình trong chiến trận
Chồng em nay ở đâu hay đã bị vùi trong biến cố Mậu Thân?
Sao quê hương đã gây cho em bao đớn đau mà em còn trở lại?
Gặp lại em, anh sẽ biết nói gì nữa đây khi tuổi đã xế chiều
Người ta đang dọa sẽ bỏ tù anh ví hay nói về chuyện cũ
Xin em đừng dính vào anh mà khốn khổ đó, em yêu!
Tết năm nay, anh sẽ về quê để gặp lại em lần cuối
Mong em đừng buồn vì anh đã thân tàn ma dại mất rồi!
May chăng em có thể nhận ra anh khi em nhìn vào đôi mắt
Đời dẫu bảy nổi ba chìm, mà đôi mắt anh vẫn còn đó niềm vui!
Năm Mới 2014, anh chúc em và bà con Việt Kiều an vui, hạnh phúc
Chúc nền kinh tế nước ta từ thôn quê đến thành thị đỡ khó khăn
Chúc Dân Chủ, Nhân Quyền, Tự Do năm nay hơn năm ngoái
Chúc sức khỏe tù nhân lương tâm và hàng triệu dân oan!
Hà Nội, 29/12/2013

Sài Gòn: Biểu tình lớn trong ngày đầu năm mới 2014


Video: Biểu tình sáng ngày 1/1/2014 tại Sài Gòn cùng biểu ngữ “Vô cùng thương tiếc cố ca nhạc sĩ Việt Dzũng” (Nguồn: Facebook Dan Oan)


CTV Danlambao - Sáng ngày 1/1/2014, hàng trăm dân oan các tỉnh miền Nam mang theo xoong chảo, băng rôn, biểu ngữ... bất ngờ đổ về khu vực công viên 30/4 (Bên hông Nhà thờ Đức Bà) để biểu tình chống tham nhũng, cướp đất. Trước khi bị công an đàn áp, cuộc biểu tình vào lúc cao trào đã thu hút sự quan tâm của khoảng một ngàn người dân Sài Gòn đang có mặt tại khu vực trung tâm. 
Đáng chú ý, trong cuộc biểu tình đầu năm mới xuất hiện một tấm biểu ngữ lớn có nội dung “Vô cùng thương tiếc cố ca nhạc sĩ Việt Dzũng”. Việc làm này của bà con dân oan nhằm tri ân người nhạc sĩ đã hy sinh trọn cả cuộc đời cống hiến cho phong trào đấu tranh đòi nhân quyền tại Việt Nam.


Biểu ngữ lớn có nội dung “Vô cùng thương tiếc cố ca nhạc sĩ Việt Dzũng” được công khai xuất hiện tại Sài Gòn để tưởng nhớ người nhạc sĩ tài hoa đã hy sinh cả cuộc đời để cống hiến cho phong trào đấu tranh đòi nhân quyền tại Việt Nam
Cuộc biểu tình bắt đầu lúc 08 giờ sáng ngày 1/1/2014, đông đảo bà con dân oan đã đi bộ tuần hành từ trụ sở tiếp dân của Trung ương Đảng và Nhà nước tại TP.HCM (Địa chỉ: 210 Võ Thị Sáu) qua nhiều ngả đường để đến khu vực công viên 30/4. 
Cuộc biểu tình có sự tham dự của hàng trăm dân oan các tỉnh miền Nam như: Vũng Tàu, Tiền Giang, Long An, Sài Gòn, Đồng Tháp, Bình Dương... Với nhiều băng-rôn, biểu ngữ tố cáo đích danh nhiều quan chức tham nhũng, cướp đất dân nghèo.
Chị Trần Ngọc Anh
Trong cuộc biểu tình sáng nay có sự xuất hiện của chị Trần Ngọc Anh, dân oan Bà Rịa Vũng Tàu. 
Là một phụ nữ đấu tranh kiên cường suốt nhiều năm nay, chị Trần Ngọc Anh trong chiếc áo dài trắng quen thuộc đã mạnh mẽ tố cáo tội ác của nhà cầm quyền đảng cộng sản Việt Nam cướp đất, tham nhũng, đẩy nhân dân vào tình cảnh khốn cùng.
Một đoạn video clip được phổ biến trên facebook cho thấy hình ảnh chị Trần Ngọc Anh vạch mặt một viên công an chìm đang theo dõi đoàn người biểu tình. Theo lời Ngọc Anh, tên mật vụ này là kẻ đã từng ngông cuồng thách thức: “ĐM mày, tao theo dõi mày đó, mày làm con k** gì được tao!”  
Sau hơn 2 tiếng, cuộc biểu tình có lúc thu hút sự chú ý của một ngàn người dân Sài Gòn đang có mặt tại khu vực Nhà thờ Đức Bà. Đến 11 giờ trưa, công an huy động lực lượng kéo đến đàn áp, bắt mọi người lên xe ô tô một cách thô bạo.
Chị Trần Ngọc Anh tố cáo một tên an ninh, mật vụ côn đồ
Trong lúc bắt bớ, một nhóm công an – mật vụ nhân cơ hội này để trả thù, đánh đập, thay nhau đạp vào bụng của chị Trần Ngọc Anh một cách dã man. Hậu quả là sau trận đòn thù của công an mật vụ, chị Ngọc Anh đã phải nhập viện cấp cứu với nhiều vết thương vùng bụng. 
Khoảng 30 dân oan khác bị bắt lên xe chở về quê, nhiều người bị đánh đập, xây xát khắp người.
Hiện nay, chị Ngọc Anh đang nằm tại bệnh viện Sài Gòn (Địa chỉ: 125 Lê Lợi, phường Bến Thành, Quận 1). Bên ngoài, công an vẫn đang tiếp tục theo sát. Tình trạng hiện nay của chị Trần Ngọc Anh vẫn còn đang rất nguy hiểm và sẽ được Danlambao cập nhật trong bản tin tiếp theo.
Bất chấp đàn áp, cuộc biểu tình đúng vào ngày đầu năm mới tại Sài Gòn như một tiếng pháo nổ vang trời báo hiệu một năm đầy sôi động và nhiều biến cố đối với cuộc đấu tranh đòi tự do, dân chủ, nhân quyền cho nhân dân Việt Nam.  

Chúc mừng 2014: Phong trào đấu tranh nhân quyền bắt đầu lan rộng

Việt Nam 2013 : Phong trào đấu tranh nhân quyền bắt đầu lan rộng

Kẻ đang có tội với dân với nước chính là ĐCSVN.


Thanh Phương (RFI) - Với hàng loạt tổ chức, hiệp hội, mạng lưới, diễn đàn ra đời, với phong trào góp ý Hiến pháp, có lẽ chưa bao giờ phong trào đấu tranh cho nhân quyền và dân chủ lan rộng như trong năm 2013. Sự kiện Việt Nam được bầu làm thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc càng khiến dư luận trong và ngoài nước chú ý hơn về tình hình nhân quyền, cũng như càng giúp nâng cao ý thức nhân quyền của người dân.

Theo cái nhìn của linh mục Phan Văn Lợi, một trong những người sáng lập khối 8406, phong trào đấu tranh cho dân chủ và nhân quyền trong năm 2013 đã phát triển cả chiều rộng lẫn chiều sâu.

Như Cha Phan Văn Lợi có nhắc lại, bất chấp lời kêu gọi khẩn thiết của giới nhân sĩ trí thức, cũng như nhiều người khác, các đại biểu Quốc hội Việt Nam vẫn thông qua bản Hiến pháp sửa đổi vào ngày 28/11/2013. Ngay ngày hôm sau, 29/11/2013, nhóm 72 nhân sĩ trí thức đã ra tuyên bố phản đối một bản Hiến pháp mà theo họ chỉ là nhằm "thể chế hóa cương lĩnh của đảng Cộng sản Việt Nam, coi thường nguyện vọng của đông đảo nhân dân muốn xây dựng một Hiến pháp làm nền tảng cho một chế độ dân chủ với Nhà nước pháp quyền thật sự của dân, do dân và vì dân". Bản tuyên bố của nhóm kiến nghị 72 cho rằng Quốc hội "đã tự chứng tỏ không đại diện cho nhân dân và phải chịu trách nhiệm trước lịch sử và dân tộc". Theo nhóm kiến nghị 72 , do Hiến pháp này không thật sự là Hiến pháp của nhân dân, cho nên người dân có thể sử dụng quyền bất tuân dân sự của mình.

Đối với nhà báo độc lập Nguyễn Hữu Vinh, khi đưa ra bản dự thảo sửa đổi Hiến pháp, chính quyền Hà Nội nghĩ rằng qua đó họ có thể tái khẳng định tính chính đáng của đảng Cộng sản, nhưng họ đã không ngờ lại có nhiều tiếng nói đòi xóa bỏ chế độ độc đảng, đòi hỏi dân chủ như thế .

Vào tháng 7 vừa qua, khoảng hơn 100 blogger ở Việt Nam đã ký tên vào tuyên bố 258, đòi chính quyền Hà Nội sửa đổi pháp luật "để chứng minh cam kết tranh cử vào Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc", đặc biệt là xem xét lại Điều 258 của Bộ luật Hình sự về “tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân”.

Tuyên bố 258 coi như khai sinh cho Mạng lưới blogger Việt Nam, chính thức ra mắt vào đúng Ngày Quốc tế Nhân quyền 10/12. Trả lời RFI Việt ngữ, blogger Hoàng Vi nhắc lại mục tiêu hoạt động ở Mạng lưới blogger Việt Nam.

Trong buổi chính thức ra mắt nhân Ngày Quốc tế Nhân quyền 10/12, các thành viên của Mạng lưới blogger Việt Nam tại Hà Nội và Sài Gòn đã công khai đứng ra phân phát các tài liệu về nhân quyền và những quả bóng bay in dòng chữ "Quyền con người của chúng ta phải được tôn trọng". Công an Việt Nam đã dùng đủ mọi cách ngăn chận hoạt động này, kể cả dùng cây hương (nhan) để chọc bễ bong bóng và cướp tài liệu nhân quyền. Trên mạng You Tube, người ta đã nhìn thấy một cảnh cực kỳ khôi hài: Một anh công an, mặc sắc phục hẳn hoi, giật một túi đeo lưng có đựng tài liệu nhân quyền của một blogger và khi người chung quanh tri hô, anh công an này đã bỏ chạy thục mạng như một kẻ cướp chính hiệu !

Ngày 13/11/2013, lần đầu tiên Việt Nam đã trúng cử vào Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc nhiệm kỳ 2014-2016. Đối với chính quyền Hà Nội, việc Việt Nam được bầu vào Hội đồng Nhân quyền cho thấy "sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với những thành tựu của Việt Nam trong việc đảm bảo ngày càng tốt hơn các quyền của người dân trên tất cả các lĩnh vực chính trị, xã hội, kinh tế, văn hóa, giáo dục, tôn giáo, tín ngưỡng…". Thế nhưng, đối với nhà báo Nguyễn Hữu Vinh, chiếc ghế Hội đồng này chưa chắc đã thúc đẩy Việt Nam tôn trọng nhân quyền hơn.

Ngược lại, blogger Hoàng Vi thì hy vọng là với sự giám sát chặt chẽ của quốc tế, việc Việt Nam vào Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc là một điều kiện thuận lợi cho đấu tranh nhân quyền.

Trước mắt, blogger Hoàng Vi cho rằng năm 2013 đã chứng kiến sự khởi đầu của những tổ chức xã hội dân sự đấu tranh bằng những hành động thiết thực cho nhân quyền ở Việt Nam, trong bối cảnh mà các quyền tự do căn bản như tự do ngôn luận, tự do hội họp vẫn còn bị hạn chế, bị đàn áp.

Vào cuối năm, người ta lại chứng kiến sự ra đời của Diễn đàn Xã hội Dân sự trong tháng 11, không chỉ với những bài viết trên mạng mà còn với nhi những hoạt động khác nữa như tiếp xúc với nhiều cơ quan ngoại giao ở Hà Nội như với tất cả các tham tán chính trị của các nước Liên Hiệp Châu Âu, Canada cũng như một số vị đại sứ của các nước này; làm việc với báo cáo viên về nhân quyền của Liên Hiệp Quốc, Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Quốc gia Hoa Kỳ (phụ trách các vấn đề kinh tế), Phó Trợ lý Ngoại trưởng và Ngoại trưởng Hoa Kỳ; tham dự ngày nhân quyền với các nước Liên Hiệp Châu Âu...

Diễn đàn lấy khẩu hiệu của cụ Phan Châu Trinh làm phương châm hoạt động: Thực thi Dân Quyền; Nâng cao Dân Trí; Chấn hưng Dân Khí; Cải thiện Dân Sinh. Diễn đàn này vừa thông báo là đầu tháng 1-2014 sẽ hoàn thành cơ sở Công nghệ thông tin (một trang web) để có thể thử nghiệm trong nội bộ và sau đó sẽ khai trương và bắt đầu dự án thực thi quyền giám sát pháp luật của người dân.

Theo cái nhìn của giáo sư Jonathan London, thuộc Đại học City University of Hong Kong, một nhà xã hội học nghiên cứu rất nhiều về Việt Nam, trong năm 2013, đặc biệt là qua việc góp ý Hiến pháp, nền văn hóa chính trị, cũng như ý thức nhân quyền, dân chủ của người dân đã được nâng cao và ông cho rằng đó là những điểm đáng lạc quan cho tương lai của Việt Nam :

"Tôi thấy năm 2013 là một năm rất quan trọng và đặc biệt trong lịch sử đương đại của đất nước Việt Nam, đặc biệt đối với sự phát triển chính trị xã hội của đất nước.

Có lẽ đó là một đánh giá, một góc nhìn mà một số người sẽ thấy là quá lạc quan hay ngây thơ. Đặc biệt vì những kết quả chính thức mà Việt Nam đã đạt được trong năm là không đáng kể, thậm chí là một năm có nhiều bước thụt lùi. Tôi không nghĩ như vậy.

Vâng, đã có nhiều cái không thể nào gọi là tốt đẹp. Những chiến dịch đàn áp thì vẫn còn. Những luật lệ mới có mục đích làm im lặng tiếng nói của dân thì cũng có. Và vẫn còn những nạn nhân của một chế độ quá bảo thủ, được thể hiện qua việc những người đòi cải cách bị đe dọa, bỏ tù…

Trong khi đó, vào lúc mà đất nước đang đối phó nhiều vấn đề gay gắt trong những lĩnh vực như kinh tế, giáo dục, và tham nhũng, Nhà nước Việt Nam hình như chưa sẵn sàng hay chưa có khả năng để tự cải cách mình.

Song, năm 2013 đã có những phát triển có thể được coi là hứa hẹn một cách sâu sắc :

Trong năm 2013, toàn dân Việt Nam đã có cơ hội để tham gia tích cực vào một tranh luận công khai về Hiến pháp của Việt Nam và qua đó, ý thức của nhiều người dân đã tiến bộ một cách đáng kể về ý nghĩa của hiến pháp và những hạn chế của Hiến pháp Việt Nam từ trước đến nay.

Riêng tôi cho rằng việc mà Việt Nam đã có thảo luận về Hiến pháp là quan trọng hơn cả việc mà Quốc hội của Nhà nước và đảng đã thông qua một hiến pháp "mới như cũ".

Trong năm 2013, toàn dân Việt Nam đã có cơ hội để nâng cao ý thức về nhân quyền qua việc trao đổi và đấu tranh vì nhân quyền ở Việt Nam một cách công khai để yêu cầu và khuyến khích nhà nước của họ tôn trọng và đẩy mạnh những quyền còn người mà nhà nước Việt Nam đã ký kết.

Và có lẽ quan trọng hơn cả là trong năm 2013 Việt Nam đã phát triển một diễn luận thực sự công khai về những vấn đề chính trị, xã hội, kinh tế mà đã không có ở Việt Nam trong một thời gian rất lâu. Chắc chắn, ở đây chúng ta thấy rõ sự quan trọng của Internet và các nhà blogger và những người tôi gọi là mini - blogger, chia sẻ ý kiến quan điểm qua mạng Facebook chẳng hạn.

Mạng chỉ là một phương diện. Nhưng ở đây quan trọng là mạng ở Việt Nam đã thành một phương tiện cho dân để chia sẻ và trao đổi ý kiến một cách đa chiều.

Ngoài ra, trong năm 2013 chúng ta thấy rõ nhiều người có đủ dũng cảm chính trị để lên tiếng vì sự yêu nước của họ, bất chấp những biện pháp mang tính đàn áp của chính quyền. Trong năm 2013 đã có bao nhiêu hội, bao nhiêu mạng lưới phi chính thức đã được thành lập?

Tôi đặc biệt xin nhấn mạnh: Những người trong chính quyền thực sự có yêu nước, nhưng khác với trước, những người trong và ngoài nhà nước Việt Nam hiện nay đã không ngại lên tiếng nữa, vì họ thấy rõ sự cần thiết của những cải cách.

Đến bây giờ vẫn còn một khoảng cách quá lớn giữa những người đang đòi cải cách và những người chưa muốn thay đổi gì cả. Chúng ta thấy tình hình này rất rõ trong ngày mà Quốc hội thông qua Hiến pháp với một tỷ lệ mà chúng ta chỉ thường thấy ở những nước như Bắc Triều Tiên.

Theo tôi, một trong những trở ngại cơ bản nhất mà Việt Nam phải đối phó trong năm tới là làm cho chính quyền suy nghĩ một cách khác về những người trong và ngoài Nhà nước đang đòi cải cách.

Thay vì thấy những người này là thù địch, hãy nhận ra những người này là những người yêu nước, những người có thể góp phần mạnh mẽ vào sự phát triển của đất nước Việt Nam. Vâng, ở cuối năm 2013 Việt Nam vẫn có chế độ độc đảng. Nhưng, trong năm 2013, tôi thấy Việt Nam đã thành một nước đa nguyên hơn nhiều về mặt văn hóa chính trị

Vâng, chúng ta không nên phóng đại việc này. Nhưng chúng ta cũng nên nhìn rõ sự quan trọng của những tiến bộ rõ nét này và theo dõi sự phát triển của nó trong thời gian tới.

Trong năm tới, tôi ước rằng toàn dân Việt Nam sẽ tiếp tục tiến tới một xã hội cởi mở hơn. Muốn như thế, phải chấm dứt hành vi đàn áp mọi kiểu và khuyến khích sự phát triển của một nước văn minh hơn, một nước mà trong đó người dân mọi tầng lớp đều được tham gia vào đời sống chính trị xã hội của đất nước".



Bài Xem Nhiều