We Promise We are Coming Very Soon!

we are working very hard, stay connected!

Copyright © LY HƯƠNG | Published By Gooyaabi Templates

Nhạc đấu tranh

Facebook

Blog Archive

Bài Lưu trữ

Recent Posts

Labels

Translate

BTemplates.com

Recent in Sports

Blogroll

About

Featured

Quốc Ca Việt Nam

Friday, 19 February 2016

Du lịch: Đẹp và xấu ở xứ Việt Nam đầy rẫy trải nghiệm kinh dị.

Chúng ta đang tự giết ngành du lịch nước nhà


Du khách chụp ảnh tại Hội An, Việt Nam.

Du khách chụp ảnh tại Hội An, Việt Nam.


Trong năm 2015, Thái Lan đón gần 30 triệu lượt khách du lịch quốc tế, trong khi Việt Nam với rừng vàng biển bạc, phong cảnh hữu tình, đường bờ biển tuyệt đẹp chạy dài từ Bắc chí Nam, lại là điểm đến của không hơn 8 triệu lượt khách. Sự chênh lệch này đã trở thành đề tài bàn tán dai dẳng từ quán cà phê vỉa hè đến mạng xã hội Facebook. Nhiều ý kiến cho rằng đó là do cơ chế quản lý phát triển du lịch yếu kém, những người lãnh đạo không đủ tầm và không có tâm. Đồng ý. Nhưng phần lớn vẫn là do ý thức dân tộc kém. Theo tôi, đừng đổ lỗi cho bất kỳ ai, khi chính bản thân bạn chưa làm đúng. Và những điều sau đây sẽ chỉ ra vì sao chúng ta đang tự giết ngành du lịch nước nhà.

    Giao thông như phim hành động

Nói tới hệ thống giao thông Việt Nam, phải thừa nhận nó thật sự khiến du khách nước ngoài  ta ngán tới tận cổ khi đặt chân tới nước ta. Đường sá không chỉ chật hẹp, bụi bặm, quy hoạch thiếu khoa học mà nó còn quá già nua và lạc hậu so với các nước khác trong khu vực. Điều này khiến việc di chuyển qua lại từ nơi này đến nơi khác của du khách trở thành nỗi ám ảnh trong những trải nghiệm của họ khi tới Việt Nam. Bên cạnh hệ thống giao thống yếu kém mang tính hệ thống, thì ý thức người tham gia giao thông Việt Nam với đặc tính vô trật tự, vô luật pháp khiến việc tham gia giao thông đối với khách du lịch nước ngoài là nổi sợ không biết kêu cứu với ai.

    Quy hoạch du lịch nhàm chán

Chúng ta không phủ nhận Việt Nam được thiên nhiên ưu đãi với những danh lam thắng cảnh đẹp mê hồn, nhưng càng nghĩ tới điều đó càng thấy buồn với cách quản lý và sử dụng những nguồn thu đó của chính quyền và người dân trong ngành nghề du lịch. Cách tổ chức, quy hoạch không chỉ thiếu khoa học, vô trách nhiệm mà còn là thiếu thẩm mĩ, thiếu ý tưởng và nhiều khi là ngớ ngẩn tới khó hiểu. Đã thế, hầu như mọi địa điểm du lịch ở Việt Nam đều thích bắt chước người nước ngoài về ý tưởng. Không bắt chước Tàu thì bắt chước Tây, Mỹ. Chính điều này khiến ngành du lịch Việt Nam trở nên không hấp dẫn đối với khách du lịch nước ngoài.

    Cư xử thiếu lịch sự


Từ lúc vừa đặt chân tới Việt Nam tới khi kết thúc chuyến du lịch, khách hàng sẽ đón nhận được những cách hành xử hết sức hách dịch và quan liêu, đối xử bất công của mọi thành phần trong hệ thống cung cấp dịch vụ du lịch của Việt Nam. Từ những cán bộ nhân viên hải quan sân bay, bến xe, đến những nhân viên du lịch tại các địa điểm du lịch, và nhân viên cung cấp dịch vụ ăn uống, mua sắm. Hãy nhớ, cách hành xử chuyên nghiệp thật sự là tạo ra không khí tự do, thoải mái cho khách hàng, nhưng ở Việt Nam thì điều này rất hiếm xảy ra. Khách du lịch luôn bị đeo bám từ những người bán hàng rong cho tới các bác tài, từ nhân viên bán hàng cho tới người cung cấp dịch vụ đi lại.

    Chặt chém

Tình trạng chặt chém khách du lịch nước ngoài chính là hệ quả của cái nhìn hạn hẹp và thiển cận  đó. Từ những người cung cấp dịch vụ vận chuyển đến người bán đồ ăn thức uống, quần áo, giày dép. Cứ thấy khách ngoại quốc là hét giá, hét thật cao, chặt thật mạnh khiến họ cảm thấy mình đang trở thành kẻ ngu ngốc và ngớ ngẩn khi đặt chân tới Việt Nam. Nếu bạn đã từng đi du lịch  nước ngoài và để ý quan sát, bạn sẽ thấy giá cả luôn bình đẳng dù bạn là người ngoại quốc hay người bản địa.

    Vệ sinh kém

Khi đặt chân tới các nước như Hàn Quốc, Đài Loan, Nhật Bản… bạn sẽ yên tâm khi có nhu cầu vệ sinh. Hệ thống nhà vệ sinh công cộng ở những nước này không chỉ có mặt ở khắp nơi mà nó còn rất sạch sẽ, và hoàn toàn miễn phí. Còn ở Việt Nam, phải thừa nhận hệ thống nhà vệ sinh công cộng là một nổi ảm ánh hải hùng. Không chỉ thiếu nhà vệ sinh mà còn phải mất tiền, đã mất tiền mà còn rất bẩn và đáng sợ. Phải nói rằng chính những điều nhỏ nhặt như vậy đã khiến khách du lịch nước ngoài phải do dự rất nhiều khi nghĩ đến chuyện đi du lịch ở Việt Nam.

Bẩn và bẩn khiến du lịch Việt Nam trở nên xấu xí trước mặt bạn bè thế giới. Việt Nam được thiên nhiên ưu đãi với những bãi biển thơ mộng  nhưng nó đã bị làm hoen ố bởi ý thức vệ sinh chung kém cỏi của người dân Việt Nam. Rác vứt bừa bãi ở mọi nơi, từ bãi biển đến những con đường, rác trở thành người bạn đồng hành trên mọi lối đi. Rác biến cái đẹp thành xấu, và nguy hiểm vì nó khiến bệnh tật phát sinh. Người nước ngoài quen với ý thức vệ sinh cao, rác thải được phân loại rõ ràng sẽ không thể, không thể hài lòng với những địa điểm vui chơi mà tràn ngập rác thải.

    Sản phẩm độc hại

Thật tệ là Việt Nam lại tràn ngập các đồ ăn, thức uống cũng như các loại hàng hoá đầy chất độc hại trên thị trường. Nếu ngành du lịch Việt Nam muốn hướng tới những công dân của những nước có nền kinh tế phát triển, thì tình trạng này cần phải chấm dứt. Với trình độ dân trí cao và luôn có những yêu cầu cao trong các dịch vụ hàng hoá của khách du lịch nước ngoài, thì thực trạng nền kinh tế Việt Nam như thế nào sẽ không thể nào thoát khỏi sự hiểu biết của họ. Tôi dám chắc người nước ngoài họ còn hiểu biết sâu sắc về Việt Nam hơn chính người dân Việt Nam.

    Một xã hội nguy hiểm

Tệ nạn trộm cắp, móc túi chính là trải nghiệm khó quên nhất ở Việt Nam của rất nhiều du khách. Và nó khiến họ nói lời từ biệt Việt Nam, dù rất bị cuốn hút bởi những vẻ đẹp hoang sơ của thiên nhiên Việt Nam. Bên cạnh nạn trộm cắp móc túi, là tệ nạn côn đồ, trấn lột hoành hành ở các tụ điểm du lịch.
Ở Việt Nam những nơi đáng sợ nhất là bến tàu, bến xe, đồn công an, các tụ điểm vui chơi, và các chuyến xe di chuyển. Nếu bạn đã từng đi du hí ở các nước phát triển, bạn sẽ nhận thấy các địa điểm như bến xe, bến tàu, và đồn công an luôn là nơi an toàn, hầu như không thấy những cách hành xử kiểu “xã hội đen” như ở Việt Nam. Không an toàn và không đảm bảo các tài sản của du khách, đó chính là những trải nghiệm khó mà quên được đối với những du khách quen sống trong môi trường xã hội tự do và có trách nhiệm.

Mặc dù trong năm 2015, ngành du lịch Thái Lan bị ảnh hưởng bởi những vụ nổ bom khủng bố ở thủ đô Bangkok, ngành du lịch của đất nước này vẫn tăng trưởng khá cao so với năm 2014. Có lẽ du khách vẫn cảm thấy Thái Lan an toàn hơn Việt Nam, và họ cảm thấy du lịch ở  “đất nước của nụ cười” ([1]) vẫn dễ chịu hơn ở xứ Việt Nam đầy rẫy trải nghiệm kinh dị.

Cao Huy Huân

[1] Thailand, Land of Smiles

----------
DU  LỊCH VIỆT NAM VÀ Á CHÂU CẨN THẬN VỚI BỆNH CHÓ DẠI


Bệnh dại còn được gọi là bệnh chó diên... vẫn còn là một vấn đề trọng đại tại các vùng Đông Nam Á, như Việt Nam, Thái Lan ,Ấn độ, Châu Phi và Châu Mỹ La Tinh.
Hằng năm, số tử vong vì bị chó dại cắn được ước đoán vào khoảng trên 50 000 người khắp thế giới.
Tại Việt Nam , bệnh dại xảy ra nhiều nhất ở loài chó ( 97 %), kế đến là ở loài mèo (3%)
Tại các quốc gia đang phát triển trong đó có Viêt Nam, bệnh dại rất khó kiểm soát vì phần lớn chó không được chủng ngừa dại, ngoài ra sự kiện thả chó chạy rong khắp xóm làng cũng làm tăng nguy cơ lây nhiễm bệnh dại cho các loài vật khác và cho người.
Ngược lại, tại các quốc gia Tây phương và Bắc Mỹ, bệnh dại vẫn có nhưng ở một mức độ ít nghiêm trọng hơn. Tại những xứ nầy, hầu như đa số chó và mèo đều bị bắt buộc phải được chủng ngừa dại hết và luật cũng cấm ngặt việc thả chó chạy rong ngoài đường phố.
http://caringvets.com/wp-content/uploads/2014/10/rabid-dog.jpg

Bệnh dại tại các quốc gia tây phương thì sao?

Tại Canada bệnh dại do chó cắn chiếm một tỉ lệ không đáng kể.
Chó mèo và đôi khi bò cũng có thể bị dại thường là từ thú rừng lây sang.
Tại Bắc Mỹ, bốn con vật hoang dã sau đây thường hay mang mầm bệnh dại nhất: chồn, dơi , chồn hôi ( mouffette, skunk), và gấu trúc Mỹ? (raton laveur, raccoon).
Ngoài ra mèo rừng (lynx,wildcat) và chó sói đồng cỏ ( coyote ) cũng là đối tượng của bệnh dại.
Theo cơ quan CDC các loài gặm nhấm nhỏ như chuột, hamster, thỏ, sóc không thấy bị nhiễm bệnh dại tại Bắc Mỹ.
Chuột chũi (marmotte, woodchuck, ground hog) và chồn sương (furet, ferret) cũng có thể nhiễm bệnh dại. Nếu nuôi ferret trong nhà như một thú cảnh (pet), thì nó cần phải được chủng ngừa dại.

blank
   Chó ỉa bậy ngoài đường, chủ phải hốt để khỏi bị phạt – tp Cannes (photo NTC 2011)

Canada

Từ 1925 đến nay chỉ có 21 người chết vì bệnh dại trong đó có 12 ca đã xảy ra tại tỉnh bang Quebec.
Từ 2000 đến 2010 có ba ca bệnh dại ở người (1 ở Québec, 1 ở British Columbia và 1 ở Edmonton, Alberta)
-2010, có tất cả 123 ca bệnh dại ở thú vật được ghi nhận tại Canada. (Theo CFIA)

http://www.californiadogowners.org/uploads/Image/0206_rabies_394x379.gif
Việt Nam
Cũng có luật lệ quy định vấn đề nuôi chó, nhưng trong thực tế việc áp dụng còn nhiều khiếm khuyết.

“…Bộ NN&PTNT quy định, khi dắt chó ra nơi công cộng phải có dây xích, phải rọ mõm (đối với con dữ) và có người dắt; không để chó đi lang thang ngoài đường, phố làm mất vệ sinh nơi công cộng..”.(Ngưng trích-Luật sư Đỗ Trọng Linh- Quy định về việc nuôi chó- VnExpress)


Tình hình tử vong do bệnh dại trên người
“… Tính đến ngày 31/12/2013, trên toàn quốc đã ghi nhận 102 trường hợp bệnh dại tử vong, tăng 4 ca so với cùng kỳ năm 2012 (98 ca). Số tử vong do dại xảy ra ở 29/63 tỉnh/thành, chiếm 46% số tỉnh, thành cả nước. Trong đó, khu vực miền Bắc có 85 ca ở 16 tỉnh (chiếm 83,3% tổng số tử vong); Miền Nam: 9 ca ở 7 tỉnh (8,8% số tử vong); Tây Nguyên: 2 ca ở  2 tỉnh (1,9% số tử vong) và miền Trung: 6 ca ở 4 tỉnh (5,9% số tử vong).

Kết quả phân tích 102 trường hợp tử vong do bệnh dại cho thấy: nam giới chiếm 62% (nữ giới 38%), người dân tộc thiểu số chiếm 40% (người dân tộc Kinh 60%), trẻ em chiếm 21% (người lớn 79%).
Hầu hết các trường hợp tử vong do bệnh dại đã không đi tiêm vắc xin điều trị dự phòng bệnh dại sau khi bị phơi nhiễm (101/102 ca, chiếm 99%). Nguyên nhân không đi tiêm phòng dại chủ yếu do ý thức chủ quan cho rằng chó nhà nên không cần tiêm (58%), không hiểu biết về bệnh dại (16,5%), không có tiền để đi tiêm phòng (2%), không rõ nguyên nhân (16,5%) và vẫn còn 7% số người sử dụng thuốc nam để điều trị bệnh dại
…”(Ngưng trích-Tình hình bệnh dại năm 2013-Tạp chí y học dự phòng 2013)


Thái Lan

Nói chung đỡ hơn VN.
Cho mèo, dơi và nhiều loại hữu nhũ (mammals) khác có thể mang virus bệnh dại.
CDC khuyến cáo nên chủng ngừa dại trước khi khởi hành, chủ yếu
  • Nếu đi chơi xa trong rừng hoặc các vùng hẻo lánh…
  • Nếu phải làm việc hay tiếp xúc với thú vật
  • Trẻ em chơi giỡn với chó mèo...vv…có thể bị chó điên cắn, liếm mà cháu không có nói cho cha mẹ biết.
-Nếu bị chó mèo cắn, nên đến bệnh viện ngay lập tức

CDC- Health Information for Travelers to Thailand

What To Do When A Dog Bites You In Thailand





Chương trình phòng chống bệnh dại ở thú rừng

Tại Âu Châu, Hoa Kỳ và Canada, chương trình phòng chống bệnh dại ở thú rừng (chồn, dơi, gấu trúc Mỹ raccoon, chó sói đồng cỏ coyote,  chồn hôi skunk…) cũng đã được áp dụng nhằm mục đích giảm thiểu phần nào sự lây nhiễm bệnh dại từ thú rừng đến các loài gia súc như chó mèo, bò, dê cừu, ngựa v,v…
Người ta áp dụng phương pháp trộn virus bệnh dại vào mồi thức ăn (Oral rabies vaccination hay ORV) và đem thả mồi từ phi cơ tại những cánh rừng đã được chọn lựa trước.

                                           http://t1.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcR9zkF__LuWWm7Ol6CDi76O1HNf7HPTyHZ2TzyqACwnYxu4pRDvUA
                                                Chồn hôi skunk (hình Internet)

                                               http://t0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcSFcDAJbVIlxkiYSFokx7Lyyl_swZm78zRKI5-tLTvbXIQqdcUjkQ
                                                Raccoon (hình internet)

Bệnh dại lây nhiễm bằng cách nào?

Bệnh dại là một zoonosis tức là bệnh truyền lây từ thú sang cho người.
Tác nhân là Lyssa virus có nhiều trong nước bọt của thú mang bệnh dại.
Qua vết cắn, virus theo đường thần kinh tấn công vào hệ thần kinh trung ương (hay não bộ) của các loài động vật hữu nhủ kể cả loài người và gây nên tình trạng viêm não tủy (encephalomyelitis). Sau đó, virus trở xuống các tuyến nước bọt và một số vùng khác của cơ thể nạn nhân.
Nên biết rằng con thú vẫn có khả năng lây bệnh một vài ngày trước khi các biểu lộ của bệnh dại xuất hiện ra ngoài. Trên lý thuyết, virus cũng còn có thể xâm nhập qua các vết trầy, vết xây xát ngoài da, cũng như qua ngõ niêm mạc mắt, mũi và miệng.
Theo cơ quan CDC, sự kiện lỡ có tiếp xúc với phân, nước tiểu và máu của thú dại không phải là một chỉ định để được chích ngừa.
Virus chịu đựng được nhiệt độ lạnh, nhưng lại dễ bị hủy diệt bởi nhiệt độ cao như trong việc nấu nướng.

Đã bị nhiễm rồi mà không hay?

Thời kỳ ủ bệnh (incubation period) rất dài, trung bình là từ 10 ngày đến 2 tháng, nhưng đôi khi cũng có thể lâu hơn nữa, có khi tới một năm.
Đây là thời gian từ lúc virus xâm nhập vào cơ thể cho đến lúc triệu chứng của bệnh dại phát hiện ra ngoài.
Gốc virus lây nhiễm cũng như vị trí nơi bị thú điên cắn ảnh hưởng đến thời gian xuất hiện của bệnh dại. Bị cắn nơi đầu, nơi cổ hay nơi mặt thì triệu chứng bệnh dại sẽ xuất hiện sớm hơn là nếu như bị cắn nơi chân.

Làm sao biết được con thú đã bị dại?

video-Rabid Dog-chó điên


video =Rabid cat-mèo điên with Rabies –mèo điên



Ở thú vật, bệnh dại có thể được biểu lộ qua một trong hai thể sau đây:  

  • Thể thầm lặng (dumb rabies): con chó có vẻ buồn bả, tìm một xó kẹt kín đáo nào đó để trốn vào trong đó. Con vật có thể bị bại liệt hai cẳng sau, vùng cổ và mặt cũng bị liệt khiến  cho nó có một vẻ mặt thật dị kỳ. Đầu và cổ thòng xuống đất, hàm dưới xệ ra làm cho nước miếng nước bọt nhiểu nhão lòng thòng
Đối với thú hoang dã, đột nhiên nó hết còn sợ con người nữa mà lại biểu lộ những cử chỉ thân thiện và muốn lân la đến gần chúng ta một cách khác thường. Đối với các loài vật sống về đêm như dơi, người ta lại thấy chúng xuất hiện cả ban ngày ngay tại những nơi không bình thường như trong nhà, trên sân cỏ, hoặc ngay cả nơi chúng ta đang làm việc.
  • Thể hung dữ (furious rabies): Thú rất hung hăng điên tiết lên, chờ dịp là tấn công các thú khác hoặc ngay cả chủ của nó nữa.
Nó cũng tấn công luôn cả những vật vô tri, như bàn, ghế trong nhà. Đôi khi nó gặm cắn cả chân cẳng của nó.
Sau giai đoạn hung hăng, con vật rơi vào trạng thái suy nhược tinh thần, và lộ vẻ buồn bã cực độ.

Nếu nghi con vật đã bị dại, chúng ta cần phải làm gì?
  
Nếu là thú hoang, hoặc thú rừng thì chúng ta nên tránh ra xa.
Nếu là thú nuôi trong nhà thì tìm cách nhốt riêng nó ra và cách ly với các thú khác.
Tại Canada, về mặt pháp lý, bệnh dại là một bệnh bắt buộc phải khai báo (reportable disease, maladie à déclaration obligatoire) với cơ quan y tế công cộng và với cục Kiểm Tra Thực Phẩm CFIA.
Nếu đã bị chó cắn rồi thì phải rửa thật kỹ vết thương với savon và nước lạnh, sát trùng bằng Iodine, thay bỏ hết quần áo bẩn ra, và hãy lập tức đến ngay bệnh viện để được giám định và chích ngừa. Phải giam giữ con vật lại trong 10 ngày để kiểm soát.
Thông thường, nếu đã bị dại thì con chó phải chết trong vòng 10 ngày. Trong khoảng thời gian nầy, nếu có triệu chứng bệnh dại xuất hiện thì con vật sẽ bị giết đi, đầu bị cắt rời và được gởi khẩn cấp đến Institut de Recherches Vétérinaires, Nepean, Ontario  để xét nghiệm.
Trong vòng 24 tiếng đồng hồ sẽ có kết quả và bệnh nhân phải được chích ngừa ngay lập tức. Đây là biện pháp chủng ngừa sau khi bị cắn (post exposure prophylaxis)
Có trường hợp bị cắn, nhưng con vật đã chạy mất rồi, trường hợp nầy phải được chữa trị như là đã bị thú dại cắn.

Chúng ta có thể làm gì để ngăn chận sự lây lan của bệnh dại?  

  • Chủng ngừa tất cả chó và mèo nuôi trong nhà và nhớ chích rappel đúng hạn kỳ.
  • Không bao giờ thả lỏng chó và mèo ra khỏi nhà.
  • Tránh đến gần hoặc sờ mó vào những con vật có vẻ khác thường. Nếu cần phải sờ đến xác thú rừng thì phải mang găng tay cẩn thận.
  • Tránh xa những thú hoang, thú rừng, và cũng đừng nên đem thú mồ côi về nuôi trong nhà vì thấy tội nghiệp nó quá.
  • Những người vì nghề nghiệp phải thường xuyên đụng chạm đến súc vật thì cần nên được chủng ngừa trước.
  • Trường hợp những khách đi du lịch trên một tháng tại những vùng có chó dại, như Việt nam, Ấn Độ, Thái Lan, Châu Mỹ La Tinh  thì cũng cần nên được chích ngừa trước, gọi là Pre exposure prophylaxis. Với cách nầy, nếu chẳng may có bị chó dại cắn thì chúng ta vẫn phải được chích ngừa lại như thường, nhưng có thể trì hoãn thời gian được đôi chút, và liều chích có thể ít hơn.

Bệnh dại ở người

Video:[RARE] Rabies in a human-người điên


Ở Canada, ít có ai chết vì bệnh dại do thú vật lây sang.
Vào năm 2000 có xảy ra một ca dơi lây bệnh dại làm chết một em bé 9 tuổi ngụ tại vùng Laurentide, tỉnh bang Quebec. Em bé xấu số nầy đã tìm gặp con vật trong nhà tắm và em đã dùng tay không để bắt dơi đem bỏ ra ngoài sân. Có lẽ con vật đã quào hay cắn em chỗ nào đó mà em không để ý.  Ba tuần sau thì em ngã bệnh và chết tại bệnh viện.Thử nghiệm cho biết nạn nhân đã chết vì bệnh dại.
Các cơ quan trách nhiệm về y tế công cộng và thú y thường xuyên cảnh giác dân chúng về hiểm họa của bệnh dại ở thú hoang dã…Mùa hè, chúng ta thường hay đi cấm trại, đi pic nique, băng rừng hoặc trèo núi, đó là dịp chúng ta có thể chạm trán với các loại thú hoang dã. Vậy cần phải cẩn thận và dặn dò các cháu bé đừng bao giờ sờ mó vào những thú lạ, như dơi chẳng hạn…
Ngoài việc giáo dục dân chúng về hiểm họa của bệnh dại ra, nhiều chương trình phòng ngừa bệnh dại của thú rừng vẫn thường xuyên được thực hiện ngỏ hầu làm giảm bớt đi phần nào sự lây truyền bệnh nầy đến các loài gia súc.
Người ta dùng phi cơ để rải những loại vaccin oral tức là những thức ăn đặc biệt có trộn thêm virus bệnh dại xuống những cánh rừng để chủng ngừa bệnh ở thú hoang. Ở Canada, người ta nhắm vào loài gấu trúc Mỹ (raccoon), còn ở Âu Châu thì nhắm vào loài chồn.
Chương trình nầy cho thấy kết quả rất khích lệ tại Canada.(xem Oral rabies vaccination ở phần trên).
Vấn đề nan giải của bệnh dại là thời gian ủ bệnh quá dài. Đôi khi nạn nhân quên phức đi là mình đã bị thú cắn, bị thú liếm hoặc là đã có tiếp xúc đụng chạm với thú vật lúc nào đó, nhưng vì vết thương đã lành và cảm thấy bình thường không có triệu chứng gì xảy ra cả… Sự kiện nầy đã gây rất nhiều trở ngại cho việc chẩn đoán bệnh dại được chính xác để có thể ấn định phương cách chủng ngừa cho kịp thời.

Một kỷ niệm khó quên 44 năm về trước

blank
Sv Nguyễn T Chánh – Thực tập Clinic,Chulalongkorn Univ, Bangkok Thailand 1973

                             Kỷ niệm khó quên, ôm chó điên mà không biết (Photo NTC 1973)

Đây là con chó của anh bạn PNC cùng nhóm du học Thú y tại trường Chulalongkorn University, Bangkok,ThaiLand.
Một hai tuần sau thì con chó thình lình bị bệnh, với triệu chứng thần kinh rất rõ ràng: lừ đừ, di chuyển không bình thường, chảy nước bọt, yếu chi sau, lảo đảo, đi vòng vòng…Anh em cứ nghĩ rằng nó bị bệnh Distemper (maladie de Carré).
Con vật được đem ngay vô trường cho các ông thầy khám và theo dõi.
Phân khoa Thú y của đai học Chulalongkorn, có môt clinic thú y rất to và tân tiến nằm ngay trong trường. Mỗi ngày khách vùng Bangkok tấp nập đem chó mèo vào khám và chữa trị cũng như cho sinh viên có dịp thực tập và tiếp cận với nghề nghiệp.
Vài ngày sau thì con vật chết. Trường khẩn cấp gởi xác đi test bệnh dại. Kết quả dương tính +++. Tất cả mấy anh em có tiếp xúc với con chó đều phải đi chích ngừa dại post exposure prophylaxis ngay lập tức. Hú hồn.
Lúc đi học lại thú y tại Université Montreal năm 1981, tất cả sinh viên khi mới bắt đầu đi học đều bị bắt buộc phải được chủng ngừa bệnh dại (Rage) và bệnh phong đòn gánh (Tétanos)

Các dấu hiệu bệnh dại ở người

Ở người, bệnh dại bắt đầu bằng những dấu hiệu không rõ rệt.
Bệnh nhân cảm thấy uể oải khó chịu trong người, triệu chứng thần kinh xuất hiện ra, như mất ngủ, tinh thần trở nên căng thẳng, lo âu, rối loạn, lo sợ vô cớ, sợ tiếng động, sợ ánh sáng, hay bị kích thích và có ảo giác. Kế đến là bị co giật hoặc bị tê liệt, nước miếng nước bọt tiết ra rất nhiều và nuốt rất khó khăn. Bệnh nhân tỏ vẻ rất sợ nước (hydrophobia). Mỗi khi thấy nước là các cơ vùng cổ họng, thanh quản co thắt lại rất đau đớn. Bệnh nhân lên cơn điên dại, lúc tĩnh, lúc mê, kế đến là bại liệt bắt đầu ở hai chân (paralysie ascendante) sau đó thì liệt cả hai tay, cuối cùng là liệt hô hấp và chết đi.
Một khi triệu chứng đã xuất hiện ra thì không thể chữa trị kịp nữa.

Cần phải được chích ngừa ngay lập tức khi bị chó cắn.
-tài liệu 2008, nay 2016 phác đồ (protocol) có thể thay đổi nhiều?

Trong thời gian đi du lịch, nếu lỡ có bị chó hay mèo cắn, thì bằng mọi giá phải đến bệnh viện để được chích ngừa post exposure prophylaxis, đừng nên nấn ná để chờ lúc trở về Canada hay về Mỹ hẳn hay, đôi khi đến lúc đó thì đã quá trễ rồi!
Việc chích ngừa sau khi bị thú cắn, chủ yếu nhằm vào hai mục đích chánh.
1)Thứ nhứt là cấp ngay cho bệnh nhân một lượng kháng thể chống bệnh dại. Đây là phương pháp miễn dịch thụ động (passive immunization).
Ngày xưa người ta dùng huyết thanh (serum antirabique) của ngựa đã được chủng ngừa dại từ trước. Loại serum nầy có chứa kháng thể để bảo vệ bệnh nhân một cách cấp thời. Cần phải tiêm một khối lượng rất lớn và tiêm nhiều mũi. Phương pháp nầy rất đau đớn, và có thể gây ra những phản ứng bất lợi nên ngày nay không còn được sử dụng nữa.
Để thay thế, hiện nay hầu hết các quốc gia kỹ nghệ trên thế giới đều dùng chất immune globulins (Ig) còn gọi là gamma globulins trích từ huyết tương (plasma) người để tiêm cho bệnh nhân bị chó cắn. Đây là chất Human Rabies Immune Globulins (HRIG).

2)Mục tiêu thứ hai của việc chích ngừa là giúp cho cơ thể nạn nhân có thể tự tạo ra kháng thể để chống lại virus bệnh dại. Người ta gọi đây là phương pháp miễn dịch tích cực (active immunization). Qua phương pháp nầy, người ta tiêm thẳng cho bệnh nhân một loại vaccin làm từ virus bệnh dại đã được làm vô hiệu hóa (inactivated) nên không thể gây ra bệnh được, nhưng lại có khả năng tạo ra được sự miễn dịch đối với bệnh dại.

Phác đồ (protocol) tiêm phòng dại- Quebec Canada 2013
Tài liệu Ministère de la Santé et des Services sociaux Quebec

Rage: vaccin contre la rage-
Deux vaccins inactivés contre la rage sont distribués au Canada:ImovaxRage (Sanofi Pasteur) et RabAvert (Novartis). Il s’agit de vaccins lyophilisés préparés à partir du virus de la rage cultivé sur des cellules diploïdes humaines (Imovax Rage) ou sur des cellules d’embryon de poulet purifiées (RabAvert). Le virus est inactivé à l’aide de bêta-propiolactone

Guide d’intervention visant la prévention de la rage humaine Janvier 2012
(phần dành cho và các nhà chuyên môn tại các bệnh viện…)

Người có thể truyền bệnh dại được hay không?  

Theo tài liệu được biết thì không thấy có đề cập đến trường hợp nào người nầy lây truyền bệnh dại cho người khác.
Trường hợp bệnh dại lây truyền từ người nầy sang người khác được nói đến trên thế giới là do việc ghép giác mạc mắt (corneal transplant). Bộ phận ghép đã được trích lấy từ những nạn nhân chết vì tai nạn lưu thông chẳng hạn, nhưng họ đã bị nhiễm bệnh dại từ trước đó mà không ai biết. Đã có tất cả 8 ca trên thế giới được ghi nhận: Thái Lan 2, Ấn độ 2, Iran 2, Hoa Kỳ 1, và Pháp 1. Đây là những trường hợp ngoại lệ rất hi hữu mà thôi.

Dơi và bệnh dại

                              http://t3.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcQkI-bu2_EVod3_YrGg7EWVuanQ67V5GmzmK05i8WJ6lFIcRKnYzg
                                                                       Dơi
Dơi sống về đêm, ban ngày ngủ, tối bay đi kiếm ăn. Thức ăn của dơi là những loại côn trùng bay trong đêm để đi phá hại mùa màng. Cũng có loại dơi chỉ ăn có trái cây mà thôi. Khi đậu ngủ, dơi móc hai chân lên cao và đầu thòng ngược xuống đất.
Nơi dơi thường trú ẩn là dưới những nóc nhà, trong mái nhà thờ, dưới dạ cầu, trong các tàng cây xum xê, trong các bọng cây hoặc trong các hang động.
Tại Canada, mỗi năm vào mùa đông dơi thường di chuyển xuống phía nam ấm áp hơn.
Trong thực tế, ít có ai biết rõ về con dơi.
Tại Việt Nam, dơi được thấy bán ở một số nơi để người ta mua về nấu cháo ăn cho mát? Phân dơi rất được ưa chuộng trong việc trồng tỉa.
.
Tại Bắc Mỹ, các nhà khoa học đều xác định dơi là loài vật rất nguy hiểm vì nó có thể mang mầm bệnh dại.
Việc hít thở một số lượng lớn các tiết vật và bụi bậm từ phân dơi trong các hang động cũng có thể là nguyên nhân lây nhiễm bệnh dại.
Tại Canada, Anh Quốc, Hoa Kỳ, và Đông Âu đã có  người chết vì bệnh dại do dơi lây truyền rồi.
Tại Châu Mỹ La Tinh, loài dơi hút máu (vampire) mang mầm bệnh dại cũng đã gây thiệt hại nhiều cho ngành chăn nuôi bò.
Từ năm 1996 đến năm 2000, có khoảng 131 con dơi mang bệnh dại đã được xác định tại tỉnh bang Ontario, Canada.
Vậy, làm sao chúng ta biết được dơi có bị dại hay không?
Bằng mắt thường chúng ta không thể nào biết được. Chỉ có qua xét nghiệm của labo mới biết được mà thôi.
Trong thực tế, có một vài dấu hiệu có thể giúp ta nghĩ rằng con dơi đã mắc bệnh dại. Đó là những khi dơi xuất hiện vào những giờ giấc bất thường, như lúc ban ngày, trên sân cỏ, hoặc nó cả gan bay là xà vào nhà chúng ta vào những lúc trời sáng tỏ. Trường hợp nầy chúng ta nên thận trọng bắt nó, tránh đừng để cho nó quào hay cắn, hoặc tìm cách an toàn giúp cho nó bay ra ngoài. Nếu không xong, chúng ta phải nhờ đến các công ty chuyên môn đến bắt dơi để gởi đi xét nghiệm.
Nếu chẳng may bị dơi cắn hay quào rồi thì phải rửa kỹ vết thương bằng savon, rồi bôi chất iodine lên và hãy đến bệnh viện để được khám nghiệm ngay lập tức.
Quan sát khắp nhà, kiểm soát tất cả ngõ ngách, lỗ hở dưới mái nhà, lỗ ống khói vv…Tất cả phải được bịt kín lại bằng lưới để tránh hậu họa.

Video How to Get Bats out of a Building (cách đuổi dơi ra khỏi nhà)


Virus bệnh dại có thể truyền qua thức ăn hay không?

**Virus bị diệt bởi nhiệt độ cao. Nấu chính thịt hay uống sữa bò, sữa dê đã được hấp khử trùng (pasteurisé) rồi thì không sao.



                                                                                              Thịt chóhttp://phunukieuviet.com/data/news/original/tcc.jpg

La rage peut-elle être transmise par les aliments (exemple par la consommation de viande ou de lait) ?

Le virus de la rage est tué par la chaleur, donc le fait de boire du lait pasteurisé ou de manger de la viande cuite (y compris la viande de chien) n’est pas une contamination. Toutefois boire du lait non pasteurisé d’une vache ou d’une chèvre enragée est considéré comme une contamination.

**Làm thịt chó điên rất nguy hiểm vì có thể bị lây nhiễm virus nếu tay và da người làm bị xay xát hoặc cắt đứt.

Can rabies be transmitted while butchering animals?(bệnh dại có thể bị lây nhiễm lúc làm thịt chó?)
Exposure to rabies is possible when butchering, processing, or consuming a rabid animal. Butchering of unvaccinated dogs and cats, for example, has been recognised as an increasing human health risk in countries where consumption of dog and, to a lesser extent, cat meat is common (e.g. many Asian countries), as shown in this study. Points of entry of the rabies virus in these cases might be several: contamination of cuts or abrasions, especially of the hands; removal and preparation of the animal brain, which could generate large amounts of infectious rabies virus with transmission occurring via mucous membranes; and consumption of brain meals

Furious Rabies after an Atypical Exposure
Heiman F. L. Wertheim*, Thai Q. Nguyen et al

Lethal risks associated with preparing dog meat


In research published today in the open access journal PLoS Medicine , Dr Heiman Wertheim and colleagues from the National Institute of Infectious and Tropical Diseases and the National Institute of Hygiene and Epidemiology in Hanoi, Viet Nam, report on two patients admitted to hospital showing signs of rabies infection. Neither patient was thought to have been bitten by a rabid animal in the preceding months.

Kết luận
Bệnh dại là một bệnh cực kỳ nguy hiểm từ thú vật lây truyền sang cho người. Đây là một bệnh từ đã làm bận tâm không ít giới trách nhiệm về y tế công cộng.
Nên nhớ là chỉ có chủng ngừa đúng cách và kịp thời mới có thể cứu mạng được.
Ngoài ra không còn có cách nào khác hết  ./.

Tham khảo
- WHO- Rabies-Guide for Post exposure prophylaxis
-For a good paper on Human Rabies Prevention and Treatment:
http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/00056176.htm
-CDC – Rabies

-Hỏi đáp về bệnh dại (CỤC Y TẾ DỰ PHÒNG VN 2014)

        Video:
        1) Rabies symtoms (triệu chứng bệnh dại ở người và ở chó)

         Video:Hydrophobia (người mắc bênh chó dại rất sợ nước)

  • Centers for Disease Control & Prevention (CDC), Rabies

Renseignement sur la Rage
CDC- Take caution when bats are near

CDC-Health information for travelers to VietNam
  • Người có thể nhiễm bệnh nếu ăn phải tiết canh chó dại” (Theo Tuổi Trẻ, 12/6)



Nguyễn Thượng Chánh, DVM
Montreal 2016

0 comments:

Post a comment

Bài Xem Nhiều